Opties,
helder uitgelegd
Wat een call en een put zijn, hoe je opties koopt of schrijft en wat het kost. Met rekenvoorbeelden, een tool die laat zien wat er met je geld gebeurt, en eerlijk over de risico's.
Opties leren in vier stappen
Met een optie koop of verkoop je een recht: het recht om aandelen later te kopen of te verkopen voor een prijs die je nu al afspreekt. Beleggers gebruiken opties om hun aandelen te beschermen, om extra inkomsten te ontvangen of om met een kleiner bedrag in te spelen op een koersbeweging. Op deze pagina leggen we uit hoe dat werkt, met rekenvoorbeelden en een tool die laat zien wat er met je geld gebeurt.
In het kort
De belangrijkste punten
- Een call geeft het recht om te kopen. Een put geeft het recht om te verkopen.
- Wie een optie koopt, betaalt een premie. Wie een optie verkoopt (schrijft), ontvangt die premie en gaat een verplichting aan.
- Eén optiecontract staat meestal voor 100 aandelen. Een premie van € 2 kost dus € 200 per contract.
- Een optie heeft een einddatum. Daarna is het recht verlopen.
- Opties zijn complexe producten. Voordat je ermee kunt handelen, wordt beoordeeld of je genoeg kennis en ervaring hebt.
Wat kan er misgaan met opties?
Koop je een optie, dan kun je je hele premie verliezen. Schrijf je een optie, dan kan je verlies veel groter zijn dan de premie die je ontvangt. Schrijf je een call zonder dat je de aandelen hebt, dan is je verlies in theorie onbeperkt. Lees ook de risico's van beleggen en het essentiële-informatiedocument (KID) van de optie voordat je handelt.
Wat is een optie?
Vergelijk een optie met een aanbetaling op een huis. Je betaalt een klein bedrag, en daarmee heb je het recht om het huis binnen drie maanden te kopen voor € 400.000. Stijgt de waarde naar € 450.000, dan is dat recht veel waard. Daalt de waarde, dan koop je niet en ben je alleen je aanbetaling kwijt. Een call werkt op dezelfde manier, maar dan met aandelen.
Een put lijkt meer op een verzekering. Je betaalt een premie, en daarmee heb je het recht om je aandelen tot een bepaalde datum te verkopen voor een vaste prijs. Daalt de koers hard, dan ben je beschermd. Gebeurt er niets, dan ben je de premie kwijt, net als bij een verzekering waar je geen gebruik van maakt.
Koper en schrijver: rechten en plichten
Bij elke optie zijn twee partijen. De koper heeft een recht. De verkoper, die we de schrijver noemen, heeft een plicht.
| Call | Put | |
|---|---|---|
| Koper | Betaalt premie. Heeft het recht om aandelen te kopen voor de uitoefenprijs. | Betaalt premie. Heeft het recht om aandelen te verkopen voor de uitoefenprijs. |
| Schrijver | Ontvangt premie. Moet aandelen leveren voor de uitoefenprijs als de koper dat wil. | Ontvangt premie. Moet aandelen afnemen voor de uitoefenprijs als de koper dat wil. |
Waar bestaat de premie uit?
De prijs van een optie heet de premie. Die bestaat uit twee delen:
- Intrinsieke waarde: wat de optie nu direct waard zou zijn. Bij een call is dat de koers min de uitoefenprijs, bij een put de uitoefenprijs min de koers. Komt daar een negatief getal uit, dan is de intrinsieke waarde nul. Die is nooit negatief.
- Tijdswaarde: de rest van de premie. Dat is wat beleggers betalen voor de kans dat de optie nog meer waard wordt. Hoe dichter bij de einddatum, hoe kleiner de tijdswaarde. Op de einddatum is die nul.
Voorbeeld. Een aandeel staat op € 52. Een call met uitoefenprijs € 50 kost € 3,20. De intrinsieke waarde is € 52 min € 50 = € 2. De tijdswaarde is € 3,20 min € 2 = € 1,20.
Zie wat een optie doet
Kies een strategie en vul de cijfers in. De grafiek laat zien wat je winst of verlies is op de einddatum, bij elke koers van het aandeel. Met de schuifbalk kies je een koers en zie je direct het resultaat.
Resultaat bij deze koers
Maximale winst
Maximaal verlies
Break-evenkoers
De tool rekent met 100 aandelen per contract en laat het resultaat op de einddatum zien. Transactiekosten, dividend, rente en belasting tellen niet mee. Vóór de einddatum is de waarde van een optie anders, omdat er dan nog tijdswaarde in zit. De cijfers zijn een voorbeeld en geen advies.
Opties schrijven: de kant die vaak wordt vergeten
De meeste uitleg over opties gaat over het kopen ervan. Maar je kunt ook aan de andere kant staan: dan verkoop je een optie aan iemand anders. Dat heet schrijven. Je ontvangt direct de premie, en in ruil daarvoor ga je een verplichting aan.
Schrijven kan op een manier waarbij je risico vooraf duidelijk is. Twee bekende voorbeelden:
Gedekte call
Je hebt 100 aandelen en verkoopt één call. De premie is een extra inkomen bovenop eventueel dividend.
Wat je opgeeft: stijgt de koers boven de uitoefenprijs, dan verkoop je je aandelen voor die prijs. De stijging daarboven mis je.
Wat blijft: daalt de koers, dan verlies je op je aandelen. De premie compenseert dat maar een klein beetje.
Put schrijven met geld achter de hand
Je wilt een aandeel graag kopen, maar liever iets goedkoper. Je verkoopt een put met een uitoefenprijs die voor jou een goede instapprijs is en houdt het geld daarvoor apart.
Wat je krijgt: de premie, ook als je de aandelen uiteindelijk niet hoeft te kopen.
Wat het risico is: zakt de koers ver onder de uitoefenprijs, dan koop je toch voor de uitoefenprijs. Je zit dan direct met een verlies.
Schrijf je een optie zonder dekking, dus een call zonder de aandelen of een put zonder het geld, dan is het risico veel groter. Je moet dan zekerheid (marge) aanhouden, en die eis kan plotseling stijgen als de markt tegen je in beweegt. Dat is alleen geschikt voor zeer ervaren beleggers.
Probeer beide strategieën in de tool hierboven. Je ziet dan meteen dat de winst begrensd is tot ongeveer de premie, terwijl het verlies veel groter kan worden.
Vijf veelgebruikte strategieën
Call kopen
Doel: met een kleiner bedrag profiteren van een stijging
Je verwachting: de koers stijgt, en snel genoeg
Maximale winst: onbeperkt
Maximaal verlies: de betaalde premie
Put kopen
Doel: profiteren van een daling of je aandelen beschermen
Je verwachting: de koers daalt
Maximale winst: uitoefenprijs min premie
Maximaal verlies: de betaalde premie
Gedekte call
Doel: extra inkomen uit aandelen die je al hebt
Je verwachting: de koers blijft ongeveer gelijk of stijgt licht
Maximale winst: uitoefenprijs min aankoopkoers plus premie
Maximaal verlies: aankoopkoers min premie, als het aandeel niets meer waard wordt
Put schrijven met geld achter de hand
Doel: premie ontvangen en mogelijk goedkoper instappen
Je verwachting: de koers blijft gelijk of stijgt
Maximale winst: de ontvangen premie
Maximaal verlies: uitoefenprijs min premie, als het aandeel niets meer waard wordt
Beschermende put
Doel: je aandelen verzekeren tegen een grote daling
Je verwachting: je wilt de aandelen houden, maar vreest een daling
Maximale winst: onbeperkt, min de premie
Maximaal verlies: aankoopkoers min uitoefenprijs plus premie
Niet voor beginners: ongedekt schrijven
Een call of put schrijven zonder dekking levert premie op, maar het verlies kan groot zijn. Bij een ongedekte call is het in theorie onbeperkt. Je hebt er een margerekening voor nodig en de margeverplichting kan snel oplopen.
Wil je meer strategieën zien, zoals spreads en combinaties? Lees dan optiestrategieën.
Wat vaak misgaat
- De tijd vergeten. Een gekochte optie verliest elke dag een beetje tijdswaarde. Je kunt gelijk hebben over de richting en toch verliezen, omdat de beweging te laat komt.
- Vergeten dat een contract 100 aandelen is. Een premie van € 1,50 klinkt klein, maar per contract is het € 150. Ook je risico is 100 keer zo groot.
- Vroege toewijzing. Veel aandelenopties zijn van Amerikaanse stijl. De koper mag dan op elk moment uitoefenen, dus als schrijver kun je ook vóór de einddatum aandelen moeten leveren of afnemen. Dat gebeurt vaker vlak voor een dividenddatum.
- Weinig handel in een optieserie. Bij opties met weinig handel is het verschil tussen bied- en laatprijs groot. Gebruik een limietorder, zodat je niet te veel betaalt of te weinig ontvangt.
- Te veel contracten. Met opties kun je met weinig geld een grote positie innemen. Reken altijd uit wat je in het slechtste geval kwijt kunt zijn.
Opties in Nederland: een korte geschiedenis
Nederland speelde een grote rol in de opkomst van opties voor particuliere beleggers.
1978 In de Beurs van Berlage in Amsterdam opent de European Options Exchange (EOE), de eerste optiebeurs van Europa. In het begin worden alleen calls verhandeld.
Jaren tachtig Door voorlichting en cursussen groeit de belangstelling van particuliere beleggers. Particulieren worden een belangrijk deel van de markt.
1987 Putopties en opties op de EOE-index komen erbij. De optiebeurs verhuist naar het Rokin.
1997 De optiebeurs gaat samen met de effectenbeurs op in Amsterdam Exchanges, later Euronext Amsterdam.
2002 De handel op de beursvloer stopt. Sindsdien worden opties alleen nog elektronisch verhandeld.
Sommige beleggers kennen opties nog uit die tijd. Wie nu begint, heeft die ervaring vaak niet. Daarom leggen we op deze pagina ook het schrijven van opties uit: het is een manier van beleggen met een eigen, duidelijk risicoprofiel, maar het vraagt wel kennis.
Handelen in opties bij Easybroker
Met een rekening bij Easybroker handel je via de platformen van Interactive Brokers in opties op onder meer Euronext Amsterdam en de Amerikaanse beurzen. Welke markten en optieseries beschikbaar zijn, zie je in het platform en op de pagina markten.
| Onderdeel | Wat je betaalt |
|---|---|
| Opties in euro (bijvoorbeeld Euronext Amsterdam) | € 1,50 per contract, plus kosten van derden |
| Opties in dollar (Amerikaanse beurzen) | $ 1,50 per contract, plus kosten van derden |
| Uitoefening en toewijzing van aandelenopties | Geen commissie |
Alle tarieven per valuta staan op tarieven en in de tarievenlijst. Met de kostencalculator zie je vooraf wat een order in totaal kost.
Voordat je kunt beginnen
- Kennis en ervaring. Opties zijn complexe producten. Handelen in opties moet je eerst aanvragen als handelsrecht. Bij die aanvraag vraagt Interactive Brokers naar je kennis, je ervaring en je financiële situatie. Op basis daarvan wordt beoordeeld of je opties kunt verhandelen en welke strategieën je mag gebruiken.
- Essentiële-informatiedocument (KID). Voor opties die onder de Europese PRIIPs-regels vallen, stelt Interactive Brokers een KID beschikbaar met de risico's, kosten en mogelijke uitkomsten. Je vindt het in het handelsplatform bij de gegevens van de optie of in het orderscherm, en in het Client Portal via Get Help, Information Documents (PRIIPS KID). Lees het voordat je handelt.
- Rekeningtype. Welke strategieën je kunt gebruiken, hangt af van je rekeningtype en de handelsrechten die je hebt gekregen. Ongedekt opties schrijven kan niet op een cashrekening; daarvoor is een margerekening nodig.
Leren werken met opties
Klanten van Easybroker hebben zonder extra kosten toegang tot de online omgeving van Brouwers Academy. Daar volg je onder meer de cursus Opties voor beginners, en er zijn elk kwartaal webinars voor beginnende en gevorderde beleggers.
Verder lezen: wat zijn opties, beleggen in opties en optiestrategieën.
Begrippenlijst
Aan het geld (at the money)
De koers van het aandeel is ongeveer gelijk aan de uitoefenprijs.
Amerikaanse stijl
De koper mag de optie op elke beursdag tot en met de einddatum uitoefenen. Veel aandelenopties zijn van deze stijl.
Break-evenkoers
De koers op de einddatum waarbij je, inclusief de premie, geen winst en geen verlies hebt.
Call
Een optie die het recht geeft om de onderliggende waarde te kopen voor de uitoefenprijs.
Contractgrootte
Het aantal aandelen waar één optiecontract voor staat. Meestal is dat 100. Controleer het altijd in het platform.
Einddatum (expiratiedatum)
De laatste dag waarop de optie bestaat. Daarna vervalt het recht.
Europese stijl
De optie kan alleen op de einddatum worden uitgeoefend. Dat geldt vaak voor indexopties.
Gedekt schrijven
Een optie schrijven terwijl je de aandelen (bij een call) of het geld (bij een put) al hebt.
In het geld (in the money)
De optie heeft intrinsieke waarde. Bij een call staat de koers boven de uitoefenprijs, bij een put eronder.
Intrinsieke waarde
Wat de optie nu direct waard zou zijn. Bij een call: koers min uitoefenprijs. Bij een put: uitoefenprijs min koers. Nooit lager dan nul.
KID
Essentiële-informatiedocument. Een verplicht document van een paar pagina's met de risico's, kosten en mogelijke uitkomsten van een product.
Marge (zekerheid)
Geld of effecten die je moet aanhouden als je ongedekt opties schrijft. De eis kan veranderen als de koers beweegt.
Onderliggende waarde
Het aandeel, de index of een ander product waarop de optie betrekking heeft.
Premie
De prijs van een optie, meestal per aandeel genoemd. Voor één contract van 100 aandelen betaal of ontvang je 100 keer de premie.
Put
Een optie die het recht geeft om de onderliggende waarde te verkopen voor de uitoefenprijs.
Schrijven
Een optie verkopen die je niet eerst hebt gekocht. Je ontvangt premie en gaat een verplichting aan.
Tijdswaarde
Het deel van de premie boven de intrinsieke waarde. Neemt af naarmate de einddatum dichterbij komt.
Toewijzing (assignment)
Als de koper uitoefent, wordt een schrijver aangewezen die moet leveren of afnemen.
Uit het geld (out of the money)
De optie heeft geen intrinsieke waarde. Bij een call staat de koers onder de uitoefenprijs, bij een put erboven.
Uitoefenen
Het recht van de optie gebruiken: kopen (call) of verkopen (put) voor de uitoefenprijs.
Uitoefenprijs
De vaste prijs waarvoor je mag kopen of verkopen. Ook wel strike genoemd.
Geen begrip gevonden. Stel je vraag aan ons team via contact.
Test je kennis
Vier korte vragen om te checken of je de basis snapt. Dit is een oefening en niet de officiële vragenlijst over kennis en ervaring.
1. Je koopt een call met uitoefenprijs € 50 en betaalt € 2 premie per aandeel. Op de einddatum staat het aandeel op € 51. Wat is je resultaat per aandeel?
De optie is € 1 waard (€ 51 min € 50), maar je hebt € 2 betaald. Per aandeel verlies je dus € 1. Voor een contract van 100 aandelen is dat € 100.
2. Wat is het grootste risico als je een call schrijft zonder dat je de aandelen hebt?
Stijgt de koers sterk, dan moet je aandelen kopen voor de marktprijs en leveren voor de uitoefenprijs. Er is geen grens aan hoe hoog een koers kan stijgen.
3. Je schrijft een put met uitoefenprijs € 40 en ontvangt € 1,50 premie. Op de einddatum staat het aandeel op € 30. Wat gebeurt er?
De koper verkoopt je de aandelen voor € 40, terwijl ze € 30 waard zijn. Dat is € 10 verlies per aandeel, min de € 1,50 premie die je al had ontvangen.
4. Wanneer kan de koper een optie van Amerikaanse stijl uitoefenen?
Daarom kan een schrijver van een Amerikaanse optie ook vóór de einddatum worden aangewezen om te leveren of af te nemen.
Veelgestelde vragen over opties
Wat is een optie?
Een optie is een contract dat de koper het recht geeft om een aandeel of ander product te kopen (call) of te verkopen (put) voor een vaste prijs, tot een bepaalde datum. De koper betaalt daarvoor een premie aan de verkoper, de schrijver.
Wat is het verschil tussen een call en een put?
Een call geeft het recht om te kopen, een put geeft het recht om te verkopen. Een call wordt meer waard als de koers stijgt, een put als de koers daalt.
Wat betekent opties schrijven?
Schrijven is een optie verkopen die je niet eerst hebt gekocht. Je ontvangt direct de premie, maar je moet leveren of afnemen als de koper de optie uitoefent. Bij een gedekte call heb je de aandelen al; bij een put met geld achter de hand heb je het geld al apart staan.
Kan ik met opties meer verliezen dan ik inleg?
Als je een optie koopt, is je verlies maximaal de premie die je betaalt. Als je een optie schrijft, kan je verlies veel groter zijn dan de premie die je ontvangt. Bij een ongedekte call is het verlies in theorie onbeperkt.
Wat kost handelen in opties bij Easybroker?
Voor opties in euro betaal je € 1,50 per contract en voor opties in dollar $ 1,50 per contract, plus kosten van derden zoals beurs- en clearingkosten. Voor het uitoefenen of toewijzen van aandelenopties betaal je geen commissie. Alle tarieven staan in de tarievenlijst.
Moet ik eerst een test doen voordat ik opties kan verhandelen?
Opties zijn complexe producten. Handelen in opties moet je eerst aanvragen als handelsrecht. Daarbij vraagt Interactive Brokers naar je kennis, je ervaring en je financiële situatie, en op basis daarvan wordt beoordeeld of je opties kunt verhandelen.
Waar kan ik meer leren over opties?
Klanten van Easybroker hebben zonder extra kosten toegang tot Brouwers Academy, met onder meer de cursus Opties voor beginners en webinars elk kwartaal.
Mis niks. Volg de laatste ontwikkelingen
We werken continu aan het verbeteren van onze producten en service. Op de hoogte blijven? Meld je aan voor de nieuwsbrief.