Wat zijn opties?
Een optie is het recht om iets later te kopen of te verkopen voor een prijs die je nu afspreekt. Hier lees je de basis: de soorten opties, waar een optie uit bestaat en hoe de prijs ontstaat.
Opties leren in vier stappen
In het kort
- Een optie is een contract. De koper krijgt een recht, de verkoper (schrijver) een plicht.
- Met een call mag je kopen, met een put mag je verkopen, voor de uitoefenprijs en tot de einddatum.
- De prijs van een optie heet de premie. Die bestaat uit intrinsieke waarde en tijdswaarde.
- Eén contract staat meestal voor 100 aandelen.
- Een optiepositie eindigt op drie manieren: je sluit hem, hij wordt uitgeoefend, of hij vervalt.
Een optie in één zin
Een optie is een contract waarmee de koper het recht krijgt om een belegging, zoals een aandeel of een index, te kopen of te verkopen voor een vaste prijs, tot een vaste datum. De koper hoeft dat niet te doen: het is een recht, geen plicht. De verkoper van de optie, de schrijver, moet wel leveren of afnemen als de koper zijn recht gebruikt. Daarvoor krijgt de schrijver een vergoeding: de premie.
Twee soorten: call en put
Call: het recht om te kopen
Een call wordt meer waard als de koers stijgt.
Voorbeeld. Een aandeel staat op € 40. Je koopt een call met uitoefenprijs € 42 voor € 1 per aandeel. Op de einddatum staat het aandeel op € 46. Je mag dan kopen voor € 42 wat € 46 waard is: de optie is € 4 waard. Min de premie van € 1 houd je € 3 per aandeel over, dus € 300 per contract (voor kosten).
Staat het aandeel op de einddatum onder € 42, dan is de call niets waard en ben je de premie kwijt: € 100 per contract.
Put: het recht om te verkopen
Een put wordt meer waard als de koers daalt.
Voorbeeld. Een aandeel staat op € 40. Je koopt een put met uitoefenprijs € 38 voor € 1 per aandeel. Op de einddatum staat het aandeel op € 33. Je mag dan verkopen voor € 38 wat € 33 waard is: de optie is € 5 waard. Min de premie houd je € 4 per aandeel over, dus € 400 per contract (voor kosten).
Staat het aandeel op de einddatum boven € 38, dan is de put niets waard en ben je de premie kwijt.
Zo lees je een optie
In het handelsplatform staat een optie vaak in één regel, bijvoorbeeld: Voorbeeld NV · Call · 18 december 2026 · 50 · premie 2,10. Dat betekent:
| Onderdeel | In het voorbeeld | Wat het betekent |
|---|---|---|
| Onderliggende waarde | Voorbeeld NV | Het aandeel (of de index) waar de optie over gaat. |
| Soort | Call | Het recht om te kopen. Bij een put is het het recht om te verkopen. |
| Einddatum | 18 december 2026 | Tot deze datum bestaat de optie. Ook wel expiratiedatum genoemd. |
| Uitoefenprijs | 50 | De prijs waarvoor je mag kopen of verkopen. Ook wel strike genoemd. |
| Premie | 2,10 | De prijs per aandeel. Bij 100 aandelen per contract betaal je € 210 per contract. |
| Contractgrootte | meestal 100 | Het aantal aandelen per contract. Controleer dit altijd in het platform. |
Alle opties op één aandeel samen heten de optieketen: een overzicht met per einddatum alle uitoefenprijzen, met de calls aan de ene en de puts aan de andere kant.
Hoe ontstaat de premie?
De premie bestaat uit twee delen. De intrinsieke waarde is wat de optie nu direct waard zou zijn: bij een call de koers min de uitoefenprijs, bij een put de uitoefenprijs min de koers. Komt daar een negatief getal uit, dan is de intrinsieke waarde nul. De rest van de premie is tijdswaarde: wat beleggers betalen voor de kans dat de optie tot de einddatum nog meer waard wordt. Die tijdswaarde wordt kleiner naarmate de einddatum nadert, en is op de einddatum nul.
Welke factoren de premie beïnvloeden, zie je hieronder. De tabel laat zien wat er meestal gebeurt als die factor stijgt en de rest gelijk blijft.
| Als dit stijgt | Call | Put | Waarom |
|---|---|---|---|
| Koers van het aandeel | duurder | goedkoper | Het recht om te kopen wordt meer waard, het recht om te verkopen minder. |
| Uitoefenprijs (andere optie) | goedkoper | duurder | Duurder kopen is minder aantrekkelijk, duurder verkopen juist meer. |
| Tijd tot de einddatum | meestal duurder | meestal duurder | Meer tijd betekent meer kans op een grote beweging. |
| Beweeglijkheid (volatiliteit) | duurder | duurder | Hoe harder een koers op en neer gaat, hoe groter de kans dat de optie veel waard wordt. |
| Verwacht dividend | goedkoper | duurder | Bij de dividenduitkering daalt de koers meestal met ongeveer het dividend. |
| Rente | iets duurder | iets goedkoper | Het effect is meestal klein. |
In, aan of uit het geld?
Of een optie intrinsieke waarde heeft, zeg je met drie termen. Een optie is in het geld als ze intrinsieke waarde heeft, aan het geld als de koers ongeveer gelijk is aan de uitoefenprijs, en uit het geld als ze geen intrinsieke waarde heeft. Probeer het zelf:
Deze optie is
Intrinsieke waarde
Tijdswaarde
Premie per contract
Bedragen per aandeel, behalve de premie per contract (100 aandelen). Dit is een rekenvoorbeeld en geen advies.
Amerikaanse en Europese opties
Bij een optie van Amerikaanse stijl mag de koper op elke beursdag tot en met de einddatum uitoefenen. Bij een optie van Europese stijl kan dat alleen op de einddatum. Veel aandelenopties zijn van Amerikaanse stijl, veel indexopties van Europese stijl. Welke stijl een optie heeft, staat in het platform. Voor de schrijver maakt het verschil: bij een Amerikaanse optie kun je ook vóór de einddatum worden aangewezen om te leveren of af te nemen.
Hoe een optiepositie eindigt
1. Je sluit de positie
Je verkoopt de optie die je had gekocht, of je koopt de optie terug die je had geschreven. Je resultaat is het verschil tussen de twee premies, min kosten. De meeste beleggers sluiten hun positie op deze manier vóór de einddatum.
2. De optie wordt uitgeoefend
De koper gebruikt zijn recht en er worden aandelen gekocht of verkocht voor de uitoefenprijs. Bij een gekochte call heb je dan geld nodig voor 100 aandelen per contract. Opties die op de einddatum in het geld zijn, worden automatisch uitgeoefend, tenzij je vóór de sluitingstijd een andere instructie geeft.
3. De optie vervalt
Is de optie op de einddatum uit het geld, dan vervalt ze zonder waarde. De koper is de premie kwijt, de schrijver houdt de premie.
Wat er precies op de einddatum gebeurt en hoe je een order plaatst, lees je bij beleggen in opties. Wil je zien wat een optie doet bij verschillende koersen, gebruik dan de rekentool op de pagina opties uitgelegd.
Wat kan er misgaan met opties?
Opties zijn complexe producten. Koop je een optie, dan kun je je hele premie verliezen. Schrijf je een optie, dan kan je verlies veel groter zijn dan de premie die je ontvangt, en bij een ongedekte call is het in theorie onbeperkt. Lees de risico's van beleggen en het essentiële-informatiedocument (KID) van de optie voordat je handelt.
Veelgestelde vragen over wat opties zijn
Wat is een optie in simpele woorden?
Een optie is het recht om iets later te kopen of te verkopen voor een prijs die je nu afspreekt. De koper betaalt daarvoor een premie aan de verkoper, de schrijver, die verplicht is om te leveren of af te nemen als de koper dat wil.
Wat is het verschil tussen een call en een put?
Een call geeft het recht om te kopen en wordt meer waard als de koers stijgt. Een put geeft het recht om te verkopen en wordt meer waard als de koers daalt.
Waarom staat de premie per aandeel?
De premie wordt per aandeel genoemd, maar één contract staat meestal voor 100 aandelen. Een premie van € 2,10 kost daarom € 210 per contract, plus kosten.
Wat betekent in het geld?
Een optie is in het geld als ze intrinsieke waarde heeft. Bij een call staat de koers dan boven de uitoefenprijs, bij een put eronder.
Moet ik een optie uitoefenen?
Nee. Als koper kun je de optie ook verkopen vóór de einddatum of laten vervallen. Let op: opties die op de einddatum in het geld zijn, worden automatisch uitgeoefend, tenzij je tijdig een andere instructie geeft.
Verder leren
Mis niks. Volg de laatste ontwikkelingen
We werken continu aan het verbeteren van onze producten en service. Op de hoogte blijven? Meld je aan voor de nieuwsbrief.