Wat is een beursgang (IPO) en waar let je op?

Een bedrijf gaat naar de beurs en het staat overal in het nieuws. Maar wat gebeurt er eigenlijk bij een beursgang? En waar let je op als je zo'n nieuw aandeel wilt kopen? In dit artikel lees je hoe een beursgang werkt, waar het geld naartoe gaat en welke risico's erbij horen.

Wat is een beursgang?

Bij een beursgang biedt een bedrijf voor het eerst aandelen aan het publiek aan. Daarna worden die aandelen verhandeld op een beurs, zoals Euronext Amsterdam. Een ander woord voor beursgang is IPO. Dat staat voor initial public offering: de eerste openbare aanbieding van aandelen.

Voor de beursgang is het bedrijf in handen van een kleine groep eigenaren. Denk aan de oprichters, het personeel of een investeerder. Na de beursgang kan iedereen een stukje van het bedrijf kopen.

Waarom gaat een bedrijf naar de beurs?

Er zijn twee veelvoorkomende redenen. Vaak gaan ze samen.

• Geld ophalen. Het bedrijf geeft nieuwe aandelen uit. Met het geld kan het bijvoorbeeld groeien, investeren of schulden aflossen.
• Bestaande eigenaren verkopen. Oprichters of investeerders verkopen een deel van hun aandelen. Dat geld gaat dan naar hen, niet naar het bedrijf.

Volgens Euronext kiest het bedrijf samen met zijn adviseurs welke mix het wordt: nieuwe aandelen, bestaande aandelen of allebei. In het prospectus lees je wat er met de opbrengst gebeurt.

Hoe verloopt een beursgang?

1. Het prospectus. Het bedrijf schrijft een prospectus. Dat is een uitgebreid document over het bedrijf, de cijfers, de risico's en de aanbieding zelf. Bij een beursgang in Nederland moet de AFM het prospectus eerst goedkeuren. Een prospectus van een toezichthouder uit een ander EU-land mag ook. Let op: de AFM kijkt of alle verplichte informatie erin staat en of die begrijpelijk en consistent is (zo beschrijft ABN AMRO het bij de eigen beursgang). Dat is geen oordeel over de vraag of het aandeel een goede belegging is.
2. Interesse peilen. Het bestuur praat met beleggers over het bedrijf. Dat heet een roadshow.
3. De prijs bepalen. Het bedrijf noemt vaak vooraf een bandbreedte, bijvoorbeeld tussen € 20 en € 24 per aandeel. Beleggers geven aan hoeveel aandelen ze willen hebben en tegen welke prijs. Dat heet bookbuilding. Op basis van de vraag wordt aan het eind de introductieprijs vastgesteld.
4. Toewijzen. Is er meer vraag dan er aandelen zijn, dan krijg je mogelijk minder aandelen dan je vroeg.
5. De eerste handelsdag. Vanaf dan kopen en verkopen beleggers de aandelen onderling op de beurs. De koers wordt bepaald door vraag en aanbod, net als bij elk ander aandeel. Het bedrijf zelf ontvangt dan niets meer.

Waar let je op als belegger?

Een beursgang krijgt vaak veel aandacht. Dat zegt niets over hoe het aandeel het daarna doet. Let vooral op deze punten:

• Weinig geschiedenis. Een nieuw aandeel heeft nog geen lange koersgeschiedenis op de beurs. Je kunt minder goed zien hoe het zich gedraagt in goede en slechte tijden.
• Schommelingen in het begin. De koers kan in de eerste dagen en weken sterk stijgen of dalen. De introductieprijs is geen bodem: de koers kan er ook ver onder zakken.
• Het einde van de lock-up. Bestaande eigenaren spreken vaak af dat ze hun aandelen een tijd niet verkopen. Dat heet een lock-up. Volgens Test Aankoop duurt die meestal 90 tot 180 dagen. Daarna mogen ze wel verkopen. Doen veel eigenaren dat tegelijk, dan kan dat druk zetten op de koers.
• Wie verkoopt er? Verkopen de oprichters een groot deel van hun aandelen? Dat is niet per se slecht, maar het is goed om te weten waarom. Het prospectus geeft daar antwoord op.
• Begrijp je het bedrijf? Lees in het prospectus wat het bedrijf doet, hoe het geld verdient en welke risico's het zelf noemt. Snap je dat niet goed? Dan is dat een reden om voorzichtig te zijn.

Een voorbeeld. Je koopt op de eerste handelsdag 50 aandelen van € 22, dus voor € 1.100. Na een maand staat de koers op € 18. Je aandelen zijn dan € 900 waard: € 200 minder dan je betaalde. Het kan ook andersom gaan. Niemand weet vooraf welke kant het op gaat. Dit is een verzonnen voorbeeld, geen voorspelling.

Kun je meedoen aan een beursgang?

Dat hangt af van de beursgang. Soms kunnen particuliere beleggers zich vooraf inschrijven via een bank of broker die meedoet aan de aanbieding. Vaak is de aanbieding alleen bedoeld voor grote, professionele beleggers.

Wil je niet meedoen of kan het niet, dan kun je het aandeel vanaf de eerste handelsdag gewoon op de beurs kopen. Je betaalt dan de koers van dat moment. Die kan hoger of lager liggen dan de introductieprijs.

Hoe je aandelen koopt via Easybroker en wat dat kost, lees je op aandelen kopen.

Meer weten?

Lees wat aandelen zijn en hoe de handel werkt, waarom spreiden in de tijd kan helpen en wat de risico's van beleggen zijn.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een beursgang en een IPO?

Er is geen verschil. IPO is de Engelse afkorting van initial public offering. In het Nederlands heet dat een beursgang of beursintroductie.

Gaat het geld van een beursgang altijd naar het bedrijf?

Nee. Bij nieuwe aandelen gaat het geld naar het bedrijf. Verkopen bestaande eigenaren hun aandelen, dan gaat het geld naar hen. In het prospectus staat hoe het zit.

Is een aandeel na een beursgang minder riskant omdat de AFM het prospectus heeft goedgekeurd?

Nee. De AFM controleert of alle verplichte informatie in het prospectus staat en of die begrijpelijk en consistent is. Dat zegt niets over de vraag of het aandeel in waarde stijgt of daalt. Je kunt (een deel van) je inleg verliezen.